Nowele Sienkiewicza | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniabohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Nowele Sienkiewicza

Nowelistyka Henryka Sienkiewicza

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa Petniak

Nowelistyka Sienkiewicza z lat 1876 – 1883 oscyluje głównie wokół trzech tematów: problematyki wsi, wątków przygodowych odwołujących się do osobistych przeżyć pisarza oraz spraw narodowych.

Wiejska rzeczywistość odbija się w nowelach: „Szkice węglem”, „Janko Muzykant”, „Jamioł” i „Za chlebem”. W utworach „Komedia z pomyłek”, „Przez stepy”, „Orso”, „W krainie złota” pisarz nawiązywał do swoich amerykańskich doświadczeń, kreując wątki przygodowe. Następne szkice literackie – nowele: „Latarnik”, „Wspomnienie z Maripozy”, „Sachem”, „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”, „Bartek Zwycięzca” prezentowały sprawy polskie ukazane przez pryzmat Ameryki. Autor tworzył paralele, np. porównywał los Polaków pod zaborami do niewoli Indian. Niektóre miniatury: „Latarnik”, „Sachem” zalicza się do cyklu nowel amerykańskich, do którego można włączyć „Za chlebem” klasyfikowaną jako nowelę ludową, choć sporo w niej „wątków amerykańskich”. Podział ten, jak widać jest niekonkretny, lecz w literaturze trudno wyznaczyć ścisłe granice, materia literacka jest na to zbyt żywa. Wśród utworów o tematyce ludowej „Szkice węglem” zajmują pierwsze miejsce, na dalszych pozycjach są „Janko Muzykant” i „Jamioł”.

„Jamioł” to opowieść o dziecięcej niedoli. Pewien dziedzic z Leszczyniec zapragnął zaadoptować sierotę – wiejską dziewczynkę Marysię. Posłał po nią furmana z końmi. W drodze powrotnej pijany woźnica zasnął, zapominając całkowicie o małej pasażerce. Zgubił dziewczynkę. Dziecko zamarzło w lesie, tracąc wiarę w istnienie opiekuńczych duchów – aniołów (jamiołów).

„Utwory takie jak „Janko Muzykant” czy „Jamioł” znakomicie obrazują ówczesne stosunki społeczne: obojętność ziemiańskiego dworu na dolę ludu, osamotnienie i bezradność chłopów pozbawionych opieki i rady, ich niezwykle niski poziom kulturalny i marniejące przez to wszystko ogromne wartości ludzkie. Są to utwory rzeczywiście realistyczne, o ważnym temacie i nie budzące wątpliwości, że to, o czym mówią, mogło zdarzyć się naprawdę.” (cyt. za Alina Nofer – Ładyka [w:] Sienkiewicz, Wybór nowel, Warszawa 1974)


„Za chlebem” podejmuje problematykę emigracji. Późniejszy twórca „Quo vadis” dziełem o utrapieniach polskich emigrantów w Ameryce, próbował zniechęcić chłopów do wypraw za ocean. Amerykański sen wcale się nie spełniał, a raczej przeobrażał w koszmar. Dzieje bohaterów noweli – Wawrzona i Marysi, którzy w Stanach doświadczają wszelkich nieszczęść, miały stanowić przestrogę dla wszystkich utopistów postrzegających odległy ląd w kategoriach ziemskiego raju.

Nowele amerykańskie: „Komedia z pomyłek”, „Przez stepy”, „Orso”, „W krainie złota” „przenosiły” czytelnika w plenery Ameryki, prezentowały szczegóły z życia zdobywców Dzikiego Zachodu. Przygoda stawała się elementem konstrukcji fabuły. W ten sposób pisarz „rozpalał” wyobraźnię odbiorcy, wpływał na jego emocje. Jego dzieła znajdowały wielu amatorów, zyskiwały popularność. W cyklu nowel amerykańskich Sienkiewicz nie koncentrował się na współczesnej problematyce wielkich miast, ale podejmował tematy z egzotycznej przeszłości Stanów Zjednoczonych. Zajmował się cywilizacją małych osad kalifornijskich.

„Utwory takie jak: „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”, „Latarnik”, „Wspomnienie z Maripozy”, a nawet „Sachem” podejmują równie ważną problematykę polityczną. Pozytywiści (...) nie zamierzali nawoływać narodu do nowego powstania (po upadku insurekcji styczniowej). Ale równocześnie zdawali sobie sprawę, że naród będący w niewoli, jeśli przestanie mu się uświadamiać jego sytuację, może w końcu zatracić poczucie swojej odrębności i powinności. Postanowili więc i tutaj interweniować przy pomocy literatury. I oto widzimy: obraz dziecka zadręczonego przez wrogi system szkolny („Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”); obraz człowieka, który już zapomniał, o tym, kim jest, i którego uratował od niepamięci Mickiewicz („Latarnik”). Stary człowiek, który sam znalazł sposób, by nie stracić więzi z narodem („Wspomnienie z Maripozy”). Młody człowiek, który tę więź utracił („Sachem”). (...)” (cyt. za Alina Nofer – Ładyka [w:] Sienkiewicz, Wybór nowel, Warszawa 1974)


strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

„Bartek Zwycięzca”
„Bartek Zwycięzca” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Bartka Słowika
Czas i miejsce akcji „Bartka Zwycięzcy”
Geneza „Bartka Zwycięzcy”
Interpretacja tytułu – „Bartek Zwycięzca”
Problematyka „Bartka Zwycięzcy”
Kompozycja „Bartka Zwycięzcy”
Narracja i styl w noweli „Bartek Zwycięzca”
Plan wydarzeń „Bartka Zwycięzcy”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Bartka Zwycięzcy”
Motywy literackie w noweli „Bartek Zwycięzca”
Najważniejsze cytaty z noweli „Bartek Zwycięzca”

„Janko Muzykant”
„Janko Muzykant” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Janka Muzykanta
Czas i miejsce akcji „Janka Muzykanta”
Geneza „Janka Muzykanta”
Problematyka „Janka Muzykanta”
Znaczenie tytułu noweli „Janko Muzykant”
Kompozycja „Janka Muzykanta”
Plan wydarzeń „Janka Muzykanta”
Narracja i styl w „Janku Muzykancie”
Motywy literackie w „Janku Muzykancie”
Ekranizacja „Janka Muzykanta”
Najważniejsze cytaty z „Janka Muzykanta”

„Latarnik”
„Latarnik” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Skawińskiego – „Odyseusza – emigranta”
Geneza „Latarnika”
Czas i miejsce akcji „Latarnika”
Skawiński - dzieje głównego bohatera
Wyjaśnienie tytułu noweli „Latarnik”
Problematyka „Latarnika”
Konstrukcja i narracja „Latarnika”
Plan wydarzeń „Latarnika”
Motywy literackie w „Latarniku”
Najważniejsze cytaty z „Latarnika”

„Sachem”
„Sachem” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Sachema
Czas i miejsce akcji noweli „Sachem”
Geneza noweli „Sachem”
Wyjaśnienie tytułu „Sachem”
Konstrukcja noweli „Sachem”
Plan zdarzeń noweli „Sachem”
Pozostali bohaterowie noweli „Sachem”
Motywy literackie w „Sachemie”
Najważniejsze cytaty noweli „Sachem”

„Szkice węglem”
„Szkice węglem” – streszczenie szczegółowe
Czas i miejsce akcji noweli „Szkice węglem”
Geneza „Szkiców węglem”
Problematyka „Szkiców węglem”
Charakterystyka Zołzikiewicza
Charakterystyka Marii Rzepowej
Charakterystyka Wawrzona Rzepy
Interpretacja tytułu – „Szkice węglem”
Konstrukcja „Szkiców węglem”
Narracja i styl w noweli „Szkice węglem”
Pozostali bohaterowie „Szkiców węglem”
Plan wydarzeń noweli „Szkice węglem”
Motywy literackie w noweli „Szkice węglem”
Ekranizacja „Szkiców węglem”
Najważniejsze cytaty z noweli „Szkice węglem”

„Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
„Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Michasia
Czas i miejsce akcji „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Geneza „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Problematyka „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Wyjaśnienie tytułu „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Kompozycja i styl noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Narracja w noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Plan wydarzeń noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Motywy literackie w noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Najważniejsze cytaty z noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”

Inne
Henryk Sienkiewicz - biografia
Nowelistyka Henryka Sienkiewicza
Kalendarium życia Henryka Sienkiewicza
Twórczość Sienkiewicza
O Sienkiewiczu powiedzieli...
Sienkiewicz - ciekawostki
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki
Bibliografia





Tagi: