Problematyka „Bartka Zwycięzcy” ostatnidzwonek.pl
      Nowele Sienkiewicza | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniabohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Nowele Sienkiewicza

Problematyka „Bartka Zwycięzcy”

„Bartka Zwycięzcę” zalicza się do antypruskich utworów Sienkiewicza, z widoczną wymową polityczną i patriotyczną, choć ów patriotyzm niepozbawiony jest dyskretnego szyderstwa. Pisarz, na przykładzie Bartka Słowika, nakreślił studium charakteru polskiego chłopa – niemądrego, nieoświeconego, zacofanego, pozbawionego świadomości politycznej. W tym kontekście tytułowy bohater jako jednostka niewykształcona, zagubiona w rzeczywistości, naiwna staje się łatwym celem dla realizatorów obcej – zaborczej polityki, można nim z łatwością manipulować. Sienkiewicz nie mówił wprost o konieczności edukacji i uświadamiania warstw najniższych, ale ukazywał zgubne skutki braku zainteresowania tymi problemami.

„W Bartku ujawnia się parokrotnie jego poczucie przynależności do polskiej nacji skojarzone z poczuciem obcości wobec zaborów, ale za każdym razem przybiera ono tragiczno – groteskową postać. Rację dla swego udziału w wojnie przeciwko Francuzom znajduje Bartek w tłumaczeniu z wioski, że „Francuz to taki Niemiec, tylko jeszcze gorszy”, a podnietą do walki za Niemców – są dla niego, jak i dla innych Bartków, dźwięki Mazurka Dąbrowskiego. Te ledwie uchwytne ślady polskości w psychice bohatera poddał Sienkiewicz swoistej próbie – działaniu obcych wpływów wytwarzających w prymitywnym umyśle Bartka nowy rodzaj skojarzeń. Chwalony i nagradzany za zasługi na polu bitwy, zaczął odczuwać coś w rodzaju dumy z siebie, która zmusiła go do .” (A. Nofer – Ładyka, Henryk Sienkiewicz, Warszawa 1988)

Dowartościowany Bartek zaczął „tytułować się” Niemcem, co miało go odróżniać od wrogich Francuzów, a gdy jeszcze zapewniono mu godziwy wikt, „odciążono” od problemów wiejskiej codzienności, naiwny patriotyzm bohatera machinalnie zniknął. „A jak będą nasze pułki odsyłać do domu, to mi unteroficer radził, żebym napisał „reklamacyją” i ostał się, bo na wojnie tylko spać gdzie nie ma, ale żreć czasem, ile wytrzymasz, i wino w tym kraju jest wszędzie, bo naród bogaty.” – pisał do żony. Jego poczucie wartości i pewność siebie zmalały, gdy przydzielono mu nadzór nad jeńcami. Wtedy też uwidocznił się fakt „zatracenia” polskości.


„Ostatnim wreszcie progiem, przed którym stanął niemczący się bezwiednie bohater, było jego spotkanie z rodakami z drugiej strony frontu. Poruszone na nowo sumienie Bartka przytłumione zostało ostatecznie żołnierskim zdyscyplinowaniem. I to już w zupełności wystarczało na podsumowanie krzywd, jakie wyrządził polskiemu chłopu obcy reżim. Dalsze dzieje Bartka już tylko praktyczne konsekwencje procesu, który dokonał się w psychice bohatera. Ani zawód, jaki spotkał go ze strony władz pruskich, ani realne krzywdy, jakie mu wyrządzono, nie były w stanie odwrócić tego procesu.”
(A. Nofer – Ładyka, Henryk Sienkiewicz, Warszawa 1988)

Bartek, posługujący się obcą mową, sprzeniewierzający się dawnym wartościom i religii, odpowiadał wizerunkowi ciemnego, zacofanego chłopa, którego łatwo „zgermanizować”. Dlaczego tak się działo?

Chłopi, mimo swej liczebnej przewagi - jako grupa społeczna, byli zwykle zaniedbywani. Inne warstwy społeczne, np. szlachta dbały na ogół o własne interesy. Położenie włościan było trudne - sprawy ważne, jak edukacja, kształtowanie świadomości politycznej gubiły się i ginęły pośród codziennych kłopotów (np. utrzymanie gospodarstw), trosk i walki o byt. Biedny, zaniedbany, zastraszony i niewykształcony chłop stawał się marionetką w obcych rękach. Bezkrytyczny patriotyzm, który krył się w zakamarkach chłopskiej duszy, podbudowywany nadzieją na lepsze warunki życia, kazał polskim żołnierzom (wielokrotnie rekrutującym się z chłopstwa) walczyć u boku obcych armii, czasem przeciwko sobie. Gdy jednak nadzieje na „lepsze jutro” zawodziły, pojawiała się rezygnacja, bierność, bezradność, i tą bezradnością wypadałoby dodatkowo tłumaczyć postawę Bartka i chłopów jemu podobnych.

strona:    1    2  


Zobacz inne artykuły:

„Bartek Zwycięzca”
Charakterystyka Bartka Słowika
„Bartek Zwycięzca” – streszczenie szczegółowe
Czas i miejsce akcji „Bartka Zwycięzcy”
Problematyka „Bartka Zwycięzcy”
Interpretacja tytułu – „Bartek Zwycięzca”
Geneza „Bartka Zwycięzcy”
Narracja i styl w noweli „Bartek Zwycięzca”
Kompozycja „Bartka Zwycięzcy”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Bartka Zwycięzcy”
Plan wydarzeń „Bartka Zwycięzcy”
Motywy literackie w noweli „Bartek Zwycięzca”
Najważniejsze cytaty z noweli „Bartek Zwycięzca”

„Janko Muzykant”
Charakterystyka Janka Muzykanta
„Janko Muzykant” – streszczenie szczegółowe
Czas i miejsce akcji „Janka Muzykanta”
Problematyka „Janka Muzykanta”
Geneza „Janka Muzykanta”
Kompozycja „Janka Muzykanta”
Znaczenie tytułu noweli „Janko Muzykant”
Narracja i styl w „Janku Muzykancie”
Plan wydarzeń „Janka Muzykanta”
Motywy literackie w „Janku Muzykancie”
Ekranizacja „Janka Muzykanta”
Najważniejsze cytaty z „Janka Muzykanta”

„Latarnik”
Charakterystyka Skawińskiego – „Odyseusza – emigranta”
„Latarnik” – streszczenie szczegółowe
Czas i miejsce akcji „Latarnika”
Geneza „Latarnika”
Skawiński - dzieje głównego bohatera
Problematyka „Latarnika”
Wyjaśnienie tytułu noweli „Latarnik”
Plan wydarzeń „Latarnika”
Konstrukcja i narracja „Latarnika”
Motywy literackie w „Latarniku”
Najważniejsze cytaty z „Latarnika”

„Sachem”
Charakterystyka Sachema
„Sachem” – streszczenie szczegółowe
Czas i miejsce akcji noweli „Sachem”
Wyjaśnienie tytułu „Sachem”
Geneza noweli „Sachem”
Konstrukcja noweli „Sachem”
Pozostali bohaterowie noweli „Sachem”
Plan zdarzeń noweli „Sachem”
Motywy literackie w „Sachemie”
Najważniejsze cytaty noweli „Sachem”

„Szkice węglem”
„Szkice węglem” – streszczenie szczegółowe
Czas i miejsce akcji noweli „Szkice węglem”
Charakterystyka Wawrzona Rzepy
Charakterystyka Marii Rzepowej
Charakterystyka Zołzikiewicza
Problematyka „Szkiców węglem”
Geneza „Szkiców węglem”
Narracja i styl w noweli „Szkice węglem”
Konstrukcja „Szkiców węglem”
Interpretacja tytułu – „Szkice węglem”
Pozostali bohaterowie „Szkiców węglem”
Motywy literackie w noweli „Szkice węglem”
Plan wydarzeń noweli „Szkice węglem”
Ekranizacja „Szkiców węglem”
Najważniejsze cytaty z noweli „Szkice węglem”

„Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Charakterystyka Michasia
„Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela” – streszczenie szczegółowe
Czas i miejsce akcji „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Problematyka „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Geneza „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Narracja w noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Kompozycja i styl noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Wyjaśnienie tytułu „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Plan wydarzeń noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Motywy literackie w noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Najważniejsze cytaty z noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”

Inne
Nowelistyka Henryka Sienkiewicza
Henryk Sienkiewicz - biografia
Twórczość Sienkiewicza
Kalendarium życia Henryka Sienkiewicza
O Sienkiewiczu powiedzieli...
Sienkiewicz - ciekawostki
Bibliografia
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki





Tagi:
Partner serwisu: