Nowele Sienkiewicza | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniabohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Nowele Sienkiewicza

Charakterystyka Bartka Słowika

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa Petniak

Bartek Słowik to główny bohater noweli Henryka Sienkiewicza. Narrator przedstawia go: „Bohater mój nazywał się Bartek Słowik, ale ponieważ miał zwyczaj wytrzeszczać oczy, gdy do niego mówiono, przeto sąsiedzi nazywali go Bartek Wyłupiasty”, „(...) jego przymioty umysłowe i prawdziwie homeryczna naiwność zjednały mu także przezwisko: Głupi Bartek.” W spisach niemieckich figurował jako Bartek „Mensch”, czyli człowiek, ponieważ „Niemcy lubią w imię cywilizacji przekładać barbarzyńskie słowiańskie nazwy na bardziej kulturalny język”, a Słowik brzmiało prawie jak „Szloik” – człowiek.

Bartek mieszkał wraz z żoną Magdą i synem Frankiem w Pognębinie, wsi, jakich „wiele w Księstwie Poznańskim i innych ziemiach dawnej Rzeczypospolitej.” Pewnego dnia otrzymał powołanie do wojska i musiał wziąć udział w wojnie prusko – francuskiej. Wyruszył na front wraz z innymi chłopami, żegnany łzami i szlochem kobiet. Bał się, nie rozumiał, dlaczego musi walczyć. Sąsiad z wioski – Wojtek wyjaśnił mu domniemane przyczyny konfliktu. Z jego argumentów wynikało, że Francuzi łakomią się nie tylko na polskie grunty, ale także na polskie kobiety. Ponadto byli takimi samymi wrogami jak Niemcy. Bartek, będąc prostym chłopem, uznał taką argumentację. Postanowił zaciekle walczyć z wrogiem. Odznaczył się w bitwie pod Gravelotte, potem zdobywał kolejne medale. Z czasem nawykł do wojny, już go nie przerażała. Nabrał manier pruskiego żołdaka, zaczął mówić i zachowywać się jak Niemiec. Uwielbiał swoich przywódców. O stopniowej utracie tożsamości narodowej świadczyły listy słane do żony. Pisał w nich: „Jakeśma palili jedną wieś, tośma i dzieciom, i babom nie przepuścili, i ja też Kościół ci się spalił do cna, bo ony są katoliki, i ludzi się popiekło niemało. (...). Wojtka na dwoje rozerwało , ale od tego jest wojna, rozumiesz? On też był kiep, bo powiadał, że Francuzy to niemy, a ony są Francuzy, a Niemcy to nasi.”

Spotkanie z dwoma polskimi jeńcami, do których Bartek nawet nie śmiał przemówić, choć w jego głowie pojawiały się myśli o pomocy i wspólnej ucieczce z rodakami, wywołało wspomnienia związane z Pognębinem, zbudziła się w nim tęsknota za rodziną i ojczystymi stronami. Poczuł litość, żal, ale także strach. Lękał się o własne życie: „Jak Bartek Bartkiem, nigdy go tak nie nurtował żal. Wyraźnie ściska go coś za gardło, wyraźnie płacz mu idzie z piersi. (...) Nie! on już nie wytrzyma dłużej! Jeszcze chwila, a krzyknie: „Paniczu! Toć ja chłop!... Potem przez okno... w las (...)” Zmiana warty uniemożliwiła Bartkowi podjęcie decyzji, zresztą przyzwyczajony do pruskiej dyscypliny, nie zamierzał dezerterować. Jeńców rozstrzelano, a Bartek znalazł ukojenie w alkoholu.


Po powrocie z wojny bohater spod Gravelotte był osłabiony, nie mógł pracować w gospodarstwie, a to, mimo wszelkich starań Magdy, popadało w ruinę. Często odwiedzał karczmę, gdzie „ożywiał” wojenne wspomnienia i przepijał oszczędności małżonki, kłócił się także z chłopami. Uparcie wierzył, że jego „zwycięstwa” pomogą Poznańczykom i sytuacja w zaborze pruskim poprawi się, lecz Prusacy, usatysfakcjonowani wygraną, zaczęli tym bardziej uciskać Polaków. Niemiecki nauczyciel dyskryminował w szkole polskie dzieci. Bartek stanął w obronie syna – Franka, pobił się z panem Boege, za co trafił na ławę oskarżonych, a następnie do więzienia. Nie pomogły pisma wysyłane do urzędów, ani zasługi wojenne Bartka. Magda w gospodarstwie radziła sobie sama, usiłowała także pomóc mężowi. Zaciągnęła dług u Niemca – Justa, by zapłacić karę pieniężną wymierzoną przez sąd. Bartek, opuszczając więzienie, stawił się przed landratem. Niemieccy oficerowie wydali mu instrukcje co do udziału w wyborach. Miał głosować na Szulberga. Przyzwyczajony do pruskiej dyscypliny, posłuchał rozkazu. Podobnie uczynili inni chłopi, dawni uczestnicy wojny prusko – francuskiej. Rodzina Słowików straciła ziemię i dom – zadłużone gospodarstwo przejął pan Just.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

„Bartek Zwycięzca”
„Bartek Zwycięzca” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Bartka Słowika
Czas i miejsce akcji „Bartka Zwycięzcy”
Geneza „Bartka Zwycięzcy”
Interpretacja tytułu – „Bartek Zwycięzca”
Problematyka „Bartka Zwycięzcy”
Kompozycja „Bartka Zwycięzcy”
Narracja i styl w noweli „Bartek Zwycięzca”
Plan wydarzeń „Bartka Zwycięzcy”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Bartka Zwycięzcy”
Motywy literackie w noweli „Bartek Zwycięzca”
Najważniejsze cytaty z noweli „Bartek Zwycięzca”

„Janko Muzykant”
„Janko Muzykant” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Janka Muzykanta
Czas i miejsce akcji „Janka Muzykanta”
Geneza „Janka Muzykanta”
Problematyka „Janka Muzykanta”
Znaczenie tytułu noweli „Janko Muzykant”
Kompozycja „Janka Muzykanta”
Plan wydarzeń „Janka Muzykanta”
Narracja i styl w „Janku Muzykancie”
Motywy literackie w „Janku Muzykancie”
Ekranizacja „Janka Muzykanta”
Najważniejsze cytaty z „Janka Muzykanta”

„Latarnik”
„Latarnik” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Skawińskiego – „Odyseusza – emigranta”
Geneza „Latarnika”
Czas i miejsce akcji „Latarnika”
Skawiński - dzieje głównego bohatera
Wyjaśnienie tytułu noweli „Latarnik”
Problematyka „Latarnika”
Konstrukcja i narracja „Latarnika”
Plan wydarzeń „Latarnika”
Motywy literackie w „Latarniku”
Najważniejsze cytaty z „Latarnika”

„Sachem”
„Sachem” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Sachema
Czas i miejsce akcji noweli „Sachem”
Geneza noweli „Sachem”
Wyjaśnienie tytułu „Sachem”
Konstrukcja noweli „Sachem”
Plan zdarzeń noweli „Sachem”
Pozostali bohaterowie noweli „Sachem”
Motywy literackie w „Sachemie”
Najważniejsze cytaty noweli „Sachem”

„Szkice węglem”
„Szkice węglem” – streszczenie szczegółowe
Czas i miejsce akcji noweli „Szkice węglem”
Geneza „Szkiców węglem”
Problematyka „Szkiców węglem”
Charakterystyka Zołzikiewicza
Charakterystyka Marii Rzepowej
Charakterystyka Wawrzona Rzepy
Interpretacja tytułu – „Szkice węglem”
Konstrukcja „Szkiców węglem”
Narracja i styl w noweli „Szkice węglem”
Pozostali bohaterowie „Szkiców węglem”
Plan wydarzeń noweli „Szkice węglem”
Motywy literackie w noweli „Szkice węglem”
Ekranizacja „Szkiców węglem”
Najważniejsze cytaty z noweli „Szkice węglem”

„Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
„Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Michasia
Czas i miejsce akcji „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Geneza „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Problematyka „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Wyjaśnienie tytułu „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Kompozycja i styl noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Narracja w noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Plan wydarzeń noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Motywy literackie w noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Najważniejsze cytaty z noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”

Inne
Henryk Sienkiewicz - biografia
Nowelistyka Henryka Sienkiewicza
Kalendarium życia Henryka Sienkiewicza
Twórczość Sienkiewicza
O Sienkiewiczu powiedzieli...
Sienkiewicz - ciekawostki
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki
Bibliografia





Tagi: